Jak obliczyć rachunek za gaz w firmie? Krok po kroku

Firma dostaje fakturę za gaz i widzi kwotę, której nie da się od razu zweryfikować gołym okiem. Albo odwrotnie - dopiero planuje zmianę dostawcy i chce policzyć koszt, zanim podpisze umowę. W obu przypadkach potrzebny jest ten sam wzór:

W tym artykule pokazujemy, jak samodzielnie obliczyć rachunek za gaz w czterech krokach, na realnym przykładzie liczbowym - bez ogólników, które w poradnikach o gazie dla firm pojawiają się zaskakująco często.

Warto od razu zaznaczyć różnicę względem poradników pisanych z myślą o gospodarstwach domowych: firma rozlicza się według innych grup taryfowych i progów zużycia, opłata stała naliczana jest ryczałtowo miesięcznie albo według mocy umownej i liczby dni kalendarzowych, dochodzi podatek akcyzowy, a czasem także opłata za przekroczenie mocy umownej. To zmienia sposób liczenia realnego kosztu, nie tylko samą kwotę na fakturze.

Z czego składa się rachunek za gaz w firmie?

Rachunek dzieli się na dwie grupy opłat, do których na końcu dolicza się VAT.

Opłaty dystrybucyjne
 

Opłaty zmienne zależą od zużycia gazu i obejmują cenę samego paliwa gazowego za kWh oraz opłatę dystrybucyjną zmienną. Naliczenie podatku akcyzowego zależy od deklaracji odbiorcy co do sposobu wykorzystania paliwa gazowego. Opłaty stałe nie zależą od zużycia - nalicza się je za sam okres rozliczeniowy, niezależnie od tego, ile gazu firma faktycznie pobrała, i składają się z opłaty abonamentowej oraz opłaty dystrybucyjnej stałej.

Dla grup taryfowych z mocą umowną do 110 kWh/h opłata stała jest ryczałtem miesięcznym, wyrażonym w stawce zł/miesiąc, a jej wysokość zależy od rocznej ilości odbieranego paliwa gazowego (m³/rok).

Dla grup taryfowych z mocą umowną powyżej 110 kWh/h opłata stała naliczana jest według mocy umownej przeliczonej przez liczbę godzin w okresie rozliczeniowym oraz stawki wyrażonej w gr/(kWh/h) za godzinę.

Na końcu do wartości netto dolicza się właściwą stawkę VAT.

Na wysokość rachunku wpływa kilka czynników jednocześnie. Grupa taryfowa - dla firm zwykle od W-3.6 do W-8, pisaliśmy o nich szerzej w artykule Jakie są grupy taryfowe na gaz - a dokładniej parametry odbioru paliwa gazowego decydują o konkretnych stawkach opłat dystrybucyjnych i abonamentowych.

Te parametry to moc umowna oraz wolumen poboru paliwa gazowego, liczony miesięcznie i rocznie. Największy Operator Systemu Dystrybucyjnego (OSD) gazu rozlicza opłaty dystrybucyjne według zatwierdzonej przez Urząd Regulacji Energetyki Taryfy Dystrybucyjnej. Wielkość opłat zależy od lokalizacji punktu poboru gazu, czyli od obszaru taryfowego. Taryfa wyróżnia następujące obszary taryfowe:

1. obszar taryfowy gdański,
2. obszar taryfowy poznański,
3. obszar taryfowy tarnowski,
4. obszar taryfowy warszawski,
5. obszar taryfowy wrocławski,
6. obszar taryfowy zabrzański.

Opłaty za sprzedaż paliwa gazowego
 

Tutaj warunki rozliczenia zależą od decyzji klienta biznesowego: stała cena, model spot oparty o rynek hurtowy, model oparty o rynek terminowy (kontrakty miesięczne, kwartalne albo roczne) lub mix kilku rozwiązań.

Te same cztery kroki obowiązują niezależnie od tego, czy firma dopiero szacuje przyszły koszt, czy weryfikuje fakturę, którą już dostała. Różnica jest tylko taka, że przy szacowaniu przyszłego kosztu zamiast realnego odczytu licznika przyjmuje się planowane roczne zużycie - resztę wyliczenia robi się identycznie.

Krok 1. Przelicz zużycie z m³ na kWh

Licznik gazu pokazuje zużycie w metrach sześciennych, ale rozliczenie odbywa się w kilowatogodzinach. Pierwszy krok to przeliczenie: zużycie w m³ mnożymy przez współczynnik konwersji gazu, czyli ciepło spalania właściwe dla danego obszaru sieci.

Przeliczenie m³ na kWh gwarantuje, że klient płaci za rzeczywistą kaloryczność gazu, a nie za sam metr sześcienny. Współczynnik konwersji dla gazu wysokometanowego grupy E, określony w taryfie dystrybucyjnej, wynosi 10,972 kWh/m³.

Jeżeli jesteś już odbiorcą gazu ziemnego, to na każdej fakturze za każdy okres rozliczeniowy ten współczynnik konwersji będzie inny, gdyż odzwierciedla faktyczną wartość kaloryczną dostarczonego gazu.

Dla uproszczenia obliczeń możesz przyjąć średnią wartość współczynnika - ok. 11,1 kWh/m³.

Pełne wyjaśnienie tego wzoru - wraz z tym, dlaczego nie warto liczyć na sztywne „ok. 11 kWh/m³" - znajdziesz w artykule „Jak przeliczyć m³ na kWh? Współczynnik konwersji gazu" (odnośnik dodamy po jego publikacji).

Weźmy przykład Zakładu Piekarniczego zlokalizowanego na Podkarpaciu:

Taryfa W-5.1 obejmuje odbiorców z mocą umowną powyżej 110 kWh/h i nie wyższą niż 710 kWh/h.

Krok 2. Wylicz koszty zmienne dystrybucji

Dla naszego Zakładu Piekarniczego:

Warto zwrócić uwagę, że stawki opłaty zmiennej są zróżnicowane i zależą od obszaru dystrybucyjnego - oto przykład:

Co to oznacza dla naszej piekarni?

Przy założonym wcześniej zużyciu 650 MWh/rok sama różnica pomiędzy najniższą i najwyższą stawką zmienną W-5.1 wynosi: 4,004 - 2,753 = 1,251 gr/kWh = 12,51 zł/MWh, czyli dla 650 MWh: 650 × 12,51 ≈ 8 132 zł netto/rok.

To oznacza, że obszar tarnowski ma dla W-5.1 najwyższą spośród sześciu obszarów taryfowych stawkę zmienną, mimo że jego stawka stała należy do najniższych na rynku.

Krok 3. Dodaj opłatę stałą

Dla naszej piekarni przyjmowaliśmy moc umowną 250 kWh/h oraz grupę W-5.1_TA. Dla obszaru taryfowego tarnowskiego stawka stała wynosi 0,801 gr/(kWh/h) za każdą godzinę. Sama moc umowna oznacza maksymalną ilość gazu, jaką klient może odebrać w ciągu godziny.

W grupie W-5.1 opłata stała nie jest naliczana od zużycia gazu, tylko od zamówionej mocy umownej i liczby godzin w okresie rozliczeniowym.

Po przeliczeniu groszy na złote: 250 kWh/h × 0,00801 zł/(kWh/h) za h × liczba godzin.

Dla całego 2026 roku: 250 × 0,00801 × 8 760 h = 17 541,90 zł netto/rok.

To oznacza, że obszar tarnowski ma dla W-5.1 najniższą spośród sześciu obszarów taryfowych stawkę stałą.

Podsumowanie opłat dystrybucyjnych

Razem dla naszego Zakładu Piekarniczego:

Przy wolumenie 650,016 MWh/rok daje to koszt jednostkowy około: 43 568,54 ÷ 650,016 = 67,03 zł/MWh netto.

Dokładne stawki dla właściwej grupy warto zawsze sprawdzić w aktualnej taryfie operatora systemu dystrybucyjnego dla właściwego obszaru taryfowego.

Krok 4. Zsumuj i dolicz koszt paliwa gazowego

Cena gazu ziemnego zależy od rodzaju zawartej umowy - stała cena, formuła spot albo zakupy kontraktów terminowych (miesięcznych, kwartalnych, rocznych lub mieszanych i elastycznych).

Na potrzeby tego wyliczenia sumy kosztów za gaz ziemny musisz sprawdzić ceny widniejące na fakturach rozliczeniowych, warunki umowy sprzedaży gazu oraz warunki i model zakupowy paliwa gazowego na kolejne okresy dostaw.

Dziś klienci coraz częściej wybierają elastyczne modele zakupowe i możliwość budowania indywidualnej strategii zakupowej, zorientowanej na sytuację na rynku oraz na realizację budżetu zakładu, a także na koszty wytworzenia w stosunku do konkurencji.

Tu pojawia się informacja, której próżno szukać w poradnikach pisanych z myślą o gospodarstwach domowych: dla większości firm zarejestrowanych jako czynni podatnicy VAT ten podatek jest neutralny dla wyniku finansowego, bo podlega odliczeniu. Sam VAT nie powinien więc być traktowany jako czysty koszt biznesowy - inaczej niż w przypadku konsumenta indywidualnego, dla którego jest to wydatek ostateczny.

Jak czytać rachunek za gaz? Poradnik dla przedsiębiorcy

Faktura za gaz ma zwykle stały układ. Znajdziesz na niej:

• dane sprzedawcy,

• punktu poboru gazu (PPG), 

• okres rozliczeniowy, 

• odczyt licznika - początkowy i końcowy, 

• zużycie w m³, 

• zastosowany współczynnik konwersji za dany okres rozliczeniowy, 

• przeliczone zużycie w kWh, 

• cenę jednostkową, 

• opłaty stałe, 

• opłatę akcyzową, 

• VAT,

•  i wreszcie sumę do zapłaty.

Jedna wskazówka praktyczna warta zapamiętania: przy rozliczeniach prognozowanych, czyli szacunkowych, warto porównać odczyt widniejący na fakturze z rzeczywistym stanem licznika. Rozbieżność między tymi dwiema liczbami to sygnał, że coś wymaga wyjaśnienia u dostawcy - pisaliśmy o tym szerzej w artykule Licznik gazu - jak sprawdzić jego stan?.

Jeśli rachunek wydaje się zawyżony, kolejność sprawdzania jest prosta: najpierw grupa taryfowa i moc umowna - czy na pewno odpowiadają realnemu profilowi zużycia firmy - potem porównanie zużycia rok do roku, a na końcu kontakt z Twoim opiekunem, np. z ekspertem Elenger, w celu zweryfikowania rozbieżności albo złożenia reklamacji. Sama reklamacja nie musi oznaczać sporu - najczęściej wystarczy pokazać dostawcy własne odczyty licznika z kilku ostatnich miesięcy, żeby ustalić, czy rozliczenie prognozowane nie odbiega zbyt mocno od realnego zużycia. Więcej o czynnikach wpływających na wysokość rachunku za gaz i prąd znajdziesz też w artykule Co ma wpływ na wysokość rachunku za gaz ziemny i energię elektryczną?

Co dalej

Znajomość mechaniki rachunku to fundament, ale ostateczny koszt gazu dla firmy zależy przede wszystkim od wybranej formuły rozliczeniowej - stałej ceny, spotu czy ich połączenia. Różnica między tymi formułami potrafi zmienić roczny koszt o kilka, a przy większym zużyciu nawet kilkanaście procent, więc sam wzór z tego artykułu to dopiero pierwszy krok do świadomego zarządzania budżetem energetycznym firmy.

Jeśli po tym wyliczeniu Twoja obecna umowa wypada niekorzystnie, sprawdź ofertę gazu ziemnego dla firm Elenger albo umów rozmowę z doradcą energetycznym - pomoże dobrać formułę odpowiednią do realnego profilu zużycia Twojej firmy.