Skąd Polska ma gaz?
Według szacunków zużycie gazu ziemnego w Polsce w 2022 roku spadło o 16-17% w stosunku do roku poprzedniego. Takie informacje przekazał resort klimatu Polskiej Agencji Prasowej. W pierwszej połowie sezonu zimowego 2022/2023 zużycie spadło o około 18%. W 2021 wyniosło ponad 23 mld m³. Jak Polska zapewnia takie zasoby? Skąd pochodzi gaz, z którego korzystamy na co dzień?
Spis treści
Skąd Polska ma gaz - dostawy w poprzednich latach
Na początek sprawdźmy, z jakich krajów błękitne paliwo docierało do Polski w minionych latach. W 2021 roku głównym źródłem gazu ziemnego w Polsce była Rosja. Import gazu do Polski z tego kraju wyniósł 9,9 mld m³. Dla porównania całoroczne zużycie gazu w Polsce w 2021 wyniosło 23,3 mld m³. Łatwo więc policzyć, że w 2021 naprawdę duża część gazu ziemnego zużywanego w naszym kraju pochodziła z Rosji. Na drugim miejscu znalazł się gaz LNG importowany do Polski przez gazoport w Świnoujściu. Ten kierunek importu odpowiadał w 2021 roku za 20% całego zużycia. Kolejne źródła gazu w Polsce w 2021 to wydobycie krajowe oraz import z tak zwanego kierunku zachodniego i południowego.
W 2022 import gazu z Rosji stanowił już tylko 20% rocznego zużycia. Od I kwartału 2023 roku Polska już w ogóle nie importuje rosyjskiego gazu. W tym okresie 85% stanowił import LNG oraz gaz z Baltic Pipe. Gdyby nie wykorzystanie tego gazociągu, Polska musiałaby ograniczyć zużycie gazu w I kwartale 2023 roku o 44%.
Zanim doszło do inwazji na Ukrainę, gaz płynął w Polsce ze wschodu na zachód, a obecnie z zachodu na wschód i z północy na południe. W I kwartale 2023 roku import z północy wzrósł trzykrotnie w stosunku do 2021 roku. Planowane są kolejne działania, które mają zwiększyć możliwości importu z tych kierunków. Jest to między innymi budowa interkonektora Stork II. Dzięki niemu dwukrotnie wzrosną możliwości przesyłu między Polską i Czechami. Interkonektor to połączenie, które umożliwia przepływ energii (w tym przypadku gazu) między sieciami.
Warto więcej miejsca poświęcić gazociągowi Baltic Pipe. To kluczowy element uniezależnienia Polski od gazu z Rosji. Ma 900 km długości, a jego docelowa moc przesyłowa wynosi 10 mld m³ rocznie. Otwarcie nastąpiło 1 października 2022 roku. Docelową moc przesyłu uzyskał 30 listopada 2022 roku. Dzięki Baltic Pipe powstała nowa droga dostawy gazu ziemnego z Norwegii do Danii i Polski, a następnie do odbiorców końcowych w krajach sąsiednich. Inwestycja kosztowała co najmniej 1,6 mld euro. Zatem skąd Polska ma gaz? To się zmieniło. Docelowo Polska nie będzie korzystać z błękitnego paliwa z Rosji, przynajmniej jeśli chodzi o gaz wykorzystywany w domach i w przemyśle.
Skąd Polska bierze gaz w 2023?
Jak podaje PKN Orlen, 2023 rok będzie pierwszym, w którym Polska nie będzie korzystać z importu gazu z Rosji. Jakie inne źródła gazu ziemnego w Polsce zastąpią dominujący w minionych latach kierunek?
Według oświadczeń koncernu PGNiG z Grupy Orlen już w 2022 roku połowa rocznego zużycia gazu trafiała do Polski za pośrednictwem gazoportu w Świnoujściu oraz z takich kierunków jak Norwegia i Litwa. Jedna czwarta rocznego zużycia w 2022 zaspokojona została gazem LNG importowanym z USA. Dywersyfikacja kierunków importu gazu do Polski to proces, który trwał już od kilku lat. W kwietniu 2022 dostawy rosyjskiego gazu ziemnego do Polski zostały całkowicie wstrzymane, co tylko przyspieszyło działania w tym kierunku.
Skąd Polska ma gaz w 2023 roku? Jeśli chodzi o kierunki importu, nie będzie tu raczej drastycznych zmian w stosunku do roku 2022. Gaz ziemny dla domu i dla firm, który trafia do Polski w 2023 to:
- gaz LNG dostarczany do terminala w Świnoujściu (importowany w dużej części z USA, ale także innych krajów),
- gazociąg Baltic Pipe, który umożliwia import gazu z Norweskiego Szelfu Kontynentalnego (Grupa Orlen prowadzi tam wydobycie na 17 złożach),
- gaz dostarczany interkonektorami Polska-Litwa i Polska-Słowacja,
- wydobycie własne.
Skąd gaz w Polsce - co się zmieniło? Jak sytuacja wygląda w UE?
W Unii Europejskiej zaszły duże zmiany w odniesieniu do źródeł pochodzenia błękitnego paliwa, zbliżone do tych, które miały miejsce w Polsce. Nie wszędzie doszło jednak do całkowitego zaprzestania importu gazu z Rosji. Do niektórych krajów rosyjski gaz nadal tłoczony jest rurociągami. Tak jest w przypadku Bułgarii, Czech, Słowacji, Grecji, Słowenii, Włoch czy Węgier. Niektóre z tych państw nie są w stanie szybko zastąpić rosyjskiego gazu. Inne, jak chociażby Węgry, nie chcą tego zrobić ze względów politycznych. Niepokojący jest także wzrost importu rosyjskiego gazu LNG do Europy. Eurostat szacuje, że w styczniu i lutym 2023 do Europy trafiło aż 17% więcej rosyjskiego gazu LNG niż w analogicznym okresie 2022. Rosyjski gaz LNG importują między innymi Belgia, Holandia oraz Hiszpania. W szerszej perspektywie zmniejszył się jednak udział Rosji jako źródła dostaw. Jakie zmiany zachodzą w innych państwach należących do UE?
Dla mieszkańców krajów Unii Europejskiej ostatnia zima zapowiadała się źle. Jednak większe problemy się nie pojawiły. Gazu wystarczyło, a to między innymi ze względu na dosyć ciepłą zimę.
W tle obaw o przetrwanie zimy nastąpiły diametralne zmiany w kwestii źródeł gazu. W 2022 roku dostawy gazociągowe z Rosji spadły o 56%, natomiast z innych rynków wzrosły o 67%. Wbrew wcześniejszym planom, Unia Europejska zaczęła rozbudowywać infrastrukturę gazową. Obecnie przesył z Rosji szlakami gazowymi jest około 6 razy mniejszy niż w 2021 roku. Podsumowując, rosyjski eksport do UE wyniósł w 2022 r. ok. 86 mld m³ i według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) był najniższy od lat osiemdziesiątych.
Największym eksporterem gazu do UE została Norwegia. Jej dostawy stanowiły 27% wszystkich spoza Unii, a to wynik o ponad 7% wyższy niż w roku poprzednim. Największym dostawcą gazu skroplonego były Stany Zjednoczone - stanowił on 55% nierosyjskiego surowca, jaki trafił do UE. Tym samym eksport z USA do Europy wzrósł o 141 proc. w stosunku do 2021 roku. Inne kraje, z których zwiększyły się dostawy LNG, to m.in. Katar, Egipt, Wielka Brytania i Azerbejdżan, ale nie były to znaczące zmiany. Więcej o dostawach morskich i lądowych tego surowca piszemy w artykule Dostawy LNG (skroplonego gazu ziemnego) drogą morską i lądową.
Dlaczego tak ważny jest gaz ziemny w Polsce i w innych krajach EU? Ze względu na wykorzystanie w przemyśle, do wytwarzania prądu i ogrzewania ok. 30% nieruchomości w Unii Europejskiej. Jeśli chodzi o konkretne zastosowania:
- wytwarzanie prądu i ciepła (obejmuje elektrownie i elektrociepłownie) - 31,4%,
- gospodarstwa domowe, czyli gaz w prywatnych mieszkaniach - 24%,
- przemysł - 22,6%,
- inne zastosowania energetyczne i pozaenergetyczne - 11,4%,
- usługi - 10,6%.
Kto dostarcza gaz w Polsce?
Polska ma duże zapotrzebowanie na gaz ze względu na wykorzystywanie tego paliwa zarówno w gospodarstwach domowych, jak i w przemyśle. Kto dostarcza gaz w Polsce? Dominującą pozycję na rynku sprzedawców gazu w Polsce ma państwowa spółka PGNiG. Według szacunków udział tej spółki w rynku wynosił w 2022 roku aż 85%. Nie oznacza to jednak, że jest to jedyny sprzedawca gazu w Polsce. Wbrew pozorom nie znaczy to także, że oferta tej firmy jest najlepsza. W wielu przypadkach to właśnie alternatywne spółki obrotu gazem czy energią elektryczną, jak nasza firma, są w stanie zaproponować bardziej elastyczne i dopasowane do potrzeb klienta usługi. W naszej ofercie dostępny jest zarówno gaz ziemny dla domów, jak i gaz ziemny dla firm. W portfolio naszych usług dostępne są także specjalistyczne usługi dla podmiotów gospodarczych, takie jak kogeneracja, czy odkup nadwyżki energii elektrycznej produkowanej przez instalację fotowoltaiczną. Każdego, kto jest zainteresowany bliższym zapoznaniem się z naszą ofertą, zapraszamy do kontaktu z doradcą Klienta.
Import gazu w Polsce - główne kierunki
Jeśli chodzi o gaz ziemny dla firm, to zdecydowanie zwiększył się udział błękitnego paliwa z Norwegii. Gaz płynie do Polski także z Litwy, Czech oraz Niemiec, a mamy także nasze polskie złoża, które mają być rozwijane. Na razie dane wskazują jednak, że import surowca pochodzącego z Rosji nie został jeszcze całkowicie wstrzymany. Szerszy kontekst geopolityczny, który dziś także wpływa na rynek gazu, opisujemy w artykule Rynek gazu w Polsce a sytuacja geopolityczna na Bliskim Wschodzie.
Skontaktuj się z naszym ekspertem
Zastanawiasz się, jak zmiany na rynku gazu wpływają na koszty i bezpieczeństwo dostaw dla Twojej firmy? Skontaktuj się z naszym doradcą energetycznym.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czym różni się interkonektor od gazociągu przesyłowego?
Interkonektor to punkt połączenia dwóch niezależnych sieci przesyłowych (np. polskiej i czeskiej), umożliwiający dwukierunkowy przepływ gazu między systemami. Gazociąg przesyłowy, taki jak Baltic Pipe, jest z kolei dedykowaną trasą transportu gazu na dłuższym dystansie, często między konkretnymi krajami lub złożami a odbiorcami.
Czy dywersyfikacja kierunków importu gazu wpływa na jego cenę dla firm?
Tak, choć pośrednio - większa liczba niezależnych źródeł dostaw zwiększa bezpieczeństwo energetyczne i zmniejsza ryzyko gwałtownych skoków cen wynikających z przerwania jednego kierunku importu. Sama cena gazu na rynku hurtowym zależy jednak przede wszystkim od globalnej podaży i popytu, a nie wyłącznie od struktury importu jednego kraju.
Czym różni się gaz gazociągowy od LNG pod względem bezpieczeństwa dostaw?
Gaz dostarczany gazociągiem zależy od stałej infrastruktury i relacji z konkretnym krajem tranzytowym lub dostawcą, natomiast LNG transportowane jest statkami i można je pozyskiwać elastycznie z wielu różnych kierunków na świecie, w zależności od bieżącej dostępności i ceny. To właśnie ta elastyczność sprawiła, że LNG odegrało dużą rolę w dywersyfikacji dostaw do Europy.
Czy Polska produkuje własny gaz ziemny, czy jest w pełni zależna od importu?
Polska ma własne krajowe wydobycie gazu ziemnego, które pokrywa część zapotrzebowania, jednak - jak wskazuje treść tego artykułu - większość zużywanego gazu wciąż pochodzi z importu (LNG, Baltic Pipe, interkonektory). Rozwój krajowych złóż jest jednym z elementów strategii dywersyfikacji dostaw.
Czytaj także
Jak zawrzeć umowę na dostawę gazu do firmy? Krok po kroku
Podpisanie umowy na gaz dla firmy może zająć około 14 dni roboczych albo kilka miesięcy - wszystko zależy od jednego pytania: czy Twoja firma ma już przyłącze gazowe? Pokazujemy obie ścieżki krok po kroku, od wniosku o warunki przyłączenia po montaż gazomierza, oraz dokumenty, które warto przygotować, zanim zapyta o nie sprzedawca.
Dostawy LNG drogą lądową przy użyciu autocystern kriogenicznych
Skroplony gaz ziemny (LNG) odgrywa coraz większą rolę w transformacji energetycznej przedsiębiorstw. Dla wielu firm stanowi atrakcyjną alternatywę dla paliw tradycyjnych, szczególnie tam, gdzie dostęp do sieci gazowej jest ograniczony lub niemożliwy ze względu na trudności w budowie przyłącza lub bariery finansowe. Aby jednak można było korzystać ze skroplonego gazu ziemnego, musi być on dowieziony na miejsce w stanie ciekłym, czyli w bardzo niskiej temperaturze za pomocą specjalistycznych autocystern. Kluczowa jest terminowość dostaw – logistyka dopasowana do zapotrzebowania oraz zachowanie najwyższych standardów bezpieczeństwa w trakcie transportu oraz przeładunku skroplonego gazu ziemnego.
Wyniki 4. naboru Kredytu Ekologicznego - ilu przedsiębiorców otrzyma wsparcie i co to oznacza dla firm planujących inwestycje energetyczne?
24 września 2026 r. Bank Gospodarstwa Krajowego opublikował wyniki 4. naboru Kredytu Ekologicznego. To jeden z programów wspierających inwestycje w efektywność energetyczną przedsiębiorstw. Wyniki naboru pokazują również, jakie inwestycje firmy uznają dziś za najbardziej opłacalne i gdzie szukają największych oszczędności energii.
Przygotowując projekty z naszymi klientami, widzimy jedną wyraźną zmianę. Jeszcze kilka lat temu rozmowy o efektywności energetycznej często dotyczyły przede wszystkim celów środowiskowych. Dziś firmy patrzą na ten temat znacznie szerzej. Liczą oszczędności, analizują ryzyko związane z cenami energii i szukają sposobów na zwiększenie konkurencyjności. Efektywność energetyczna staje się po prostu elementem dobrze przemyślanej strategii biznesowej.
Wyniki 4. naboru są dobrym źródłem wiedzy o tym, jak przedsiębiorcy planują dziś inwestycje energetyczne. Pokazują nie tylko skalę zainteresowania programem, ale również rozwiązania, które firmy najczęściej wybierają, aby ograniczyć zużycie energii i koszty działalności.