Stała czy zmienna cena energii dla hoteli i restauracji - jaki model rozliczenia wybrać?

Jak kształtuje się cena energii elektrycznej dla hoteli i restauracji?

Zanim porównamy stałą czy zmienną cenę energii, należy zrozumieć, z czego faktycznie składa się rachunek za prąd.

Podstawowym elementem jest cena energii czynnej, czyli koszt zakupu 1 kWh energii elektrycznej. To właśnie ten składnik podlega negocjacjom ze sprzedawcą i może być objęty ceną stałą lub zmienną powiązaną z rynkiem. Cena energii czynnej jest bezpośrednio powiązana z sytuacją na rynku energii, a ta związana jest ze zmiennością czynników fundamentalnych. Można kontraktować energię na rynku terminowym lub na rynku dnia następnego.

Pozostałe składowe rachunku, takie jak opłaty dystrybucyjne, opłata mocowa, opłata handlowa czy podatek VAT, mają charakter regulowany lub półregulowany i w większości przypadków są niezależne od wybranego modelu zakupu energii czynnej. Oznacza to, że wybór pomiędzy ceną stałą, a zmienną dotyczy wyłącznie tej części rachunku, która odpowiada za sam prąd - energię czynną pobraną, a nie całości kosztów energii.

W przypadku hoteli i restauracji jest to szczególnie istotne, ponieważ takie biznesy zużywają dużo energii nierównomiernie rozłożonej w czasie. Kuchnie gastronomiczne, systemy chłodzenia, wentylacja, oświetlenie oraz infrastruktura hotelowa, zaplecze SPA i rekreacja powodują, że znaczna część energii zużywana jest w gdzie rynkowo cena energii czynnej w każdej godzinie ma różną wycenę. W takich warunkach nawet niewielkie różnice w cenach prądu mogą przekładać się na istotne zmiany w kosztach operacyjnych.

Na poziom cen energii elektrycznej wpływają również warunki rynkowe, takie jak udział w produkcji energii z odnawialnych źródeł, np. w instalacjach fotowoltaicznych i wiatrakach, biogazowni, energii wodnej, ceny paliwa gazowego, ceny paliwa węglowego, ceny energii elektrycznej w ramach importu z krajów sąsiednich, ceny uprawnień praw majątkowych oraz koszty uprawnień do emisji CO₂ czy zmienność sytuacja geopolityczna tej w skali lokalnej, regionalnej jak i globalnej. W efekcie ceny na rynku hurtowym mogą w krótkim czasie ulec zmianie, co bezpośrednio oddziałuje na oferty oparte na zmiennej cenie energii.

Stała cena energii – na czym polega ten model?

Stała cena energii polega na ustaleniu z góry jednej stawki za 1 kWh energii elektrycznej na określony okres trwania umowy. Niezależnie od tego, czy ceny na rynku energii rosną, czy spadają, odbiorca płaci za prąd dla firm według wcześniej uzgodnionej stawki.

Dla hoteli i restauracji główną zaletą tego rozwiązania jest stabilność budżetowa. Stała cena prądu zapewnia przewidywalność wydatków, co ułatwia planowanie kosztów operacyjnych i ogranicza ryzyko nagłych wzrostów cen energii. W praktyce oznacza to większe bezpieczeństwo finansowe, szczególnie w okresach dużej zmienności na rynku.

Model ze stałą ceną energii elektrycznej jest często wybierany przez małe i średnie przedsiębiorstwa, które nie chcą lub nie mogą aktywnie monitorować sytuacji rynkowej. Stała stawka pozwala skupić się na prowadzeniu działalności operacyjnej bez konieczności analizowania aktualnych cen na rynku hurtowym czy notowań na towarowej giełdzie.

Należy jednak pamiętać, że stała cena energii nie uwzględnia w sobie tzw. premii za ryzyko. Sprzedawca, oferując stałą cenę, zabezpiecza się przed ewentualnym wzrostem cen prądu w przyszłości. Oznacza to, że w okresach, gdy ceny energii na rynku spadają, odbiorca może płacić więcej niż wynosi średnia cena rynkowa.

Zmienna cena energii – jak działa ten model i kiedy ma sens

Zmienna cena energii oznacza, że stawka za 1 kWh nie jest ustalana z góry na cały okres umowy, lecz zmienia się w zależności od sytuacji na rynku energii. Cena energii elektrycznej jest bezpośrednio powiązana z notowaniami na rynku hurtowym  energii, najczęściej w oparciu o rynek dnia następnego, krótkoterminowy rynek lub ustalone indywidulanie inne mieszane indeksy cenowe. Odbiorca płaci za energię czynną według aktualnych cen rynkowych, powiększonych o marżę swojego sprzedawcy oraz pozostałe składowe rachunku, takie jak: prawa majątkowe, akcyza, często gwarancje pochodzenia, czy opłata handlowa.

W tym modelu cena prądu w przypadku rozliczeń wg średniej arytmetycznej zmienia się z miesiąca na miesiąc, a w przypadku rozliczeń godzinowych z godziny na godzinę. Oznacza to, że rachunki za energię są zmienne i podążają za bieżącą sytuacją rynkową.

Do głównych cech zmiennej ceny energii należą:

• bezpośrednie powiązanie z rynkiem energii i notowaniami giełdowymi, umożliwia aktywne zarządzania poborem energii i wpływanie na jej ceny na FV
• możliwość korzystania z niższych cen w okresach, gdy ceny na rynku spadają, Premia za ryzyko
• zmienność stawki za 1 kWh w całym okresie umowy,
• większa elastyczność w porównaniu do umów z ceną stałą. Umożliwia aktywny wpływ na cenę energii na FV

Zmienna cena energii bywa postrzegana jako rozwiązanie korzystne kosztowo, szczególnie w okresach spadku cen prądu na rynku hurtowym. W takich warunkach odbiorca może płacić mniej za sam prąd niż w przypadku oferty z ceną stałą, realizuje premię za ryzyko i aktywność.

Jednocześnie należy mieć świadomość szans i ryzyk związanych z tym modelem. Zmienna cena energii oznacza mniejszą przewidywalność Kosztów, niemniej daje szanse na premię aktywność. 

Do najczęściej wskazywanych ryzyk zmiennej ceny należą:

• wahania cen prądu niezależne od odbiorcy,
• ograniczona przewidywalność miesięcznych rachunków,
• konieczność monitorowania aktualnych cen i sytuacji rynkowej,
• większa wrażliwość na zdarzenia nadzwyczajne na rynku energii.

Zmienna cena energii ma sens przede wszystkim wtedy, gdy firma jest gotowa aktywnie zarządzać swoim zużyciem energii i reagować na zmiany cen. Szanse dotyczy to w szczególności obiektów, które:

• mają możliwość przesuwania części zużycia poza godziny najwyższych cen,
• monitorują zużycie energii i analizują rachunki na bieżąco,
• magazynują energię, kiedy jest najtańsza, a pobierają z magazynu kiedy jest droższa,
• produkują energię, kiedy jest droższa w systemie autokonsumpcji,
• akceptują okresowe wzrosty kosztów w zamian za możliwość skorzystania z niższych cen / premia za aktywność,
• posiadają większą elastyczność operacyjną niż typowe lokale gastronomiczne.