Rynek gazu w Polsce a sytuacja geopolityczna na Bliskim Wschodzie
W ostatnich tygodniach Bliski Wschód znalazł się w centrum uwagi światowych rynków energii. Eskalacja napięć w regionie Zatoki Perskiej oraz rosnące obawy o bezpieczeństwo transportu surowców przez Cieśninę Ormuz szybko znalazły odzwierciedlenie w notowaniach. Ceny ropy i gazu na światowych rynkach zaczęły gwałtownie rosnąć.
Spis treści
- Czy klienci rozliczani w modelu SPOT powinni się obawiać?
- Globalny rynek gazu reaguje na geopolitykę
- Rynek reaguje szybko - ale nie jest w tej samej sytuacji co w 2022 roku
- Polski system gazowy po dużej transformacji
- Co to oznacza dla klientów rozliczanych w modelu SPOT?
- Wnioski dla rynku gazu
- Najczęstsze pytania (FAQ)
Ważne: Komentarz dotyczy sytuacji z początkowej fazy eskalacji napięć na Bliskim Wschodzie w 2026 roku. Rynek gazu jest bardzo zmienny - sytuacja geopolityczna, ceny i poziom zapasów mogły się od tego czasu zmienić. Aktualne informacje o cenach i warunkach rozliczeń sprawdź u naszego doradcy.
Czy klienci rozliczani w modelu SPOT powinni się obawiać?
Bliski Wschód znalazł się w centrum uwagi światowych rynków energii. Eskalacja napięć w regionie Zatoki Perskiej oraz rosnące obawy o bezpieczeństwo transportu surowców przez Cieśninę Ormuz szybko znalazły odzwierciedlenie w notowaniach. Ceny ropy i gazu na światowych rynkach zaczęły gwałtownie rosnąć.
W takich momentach pojawiają się też pytania ważne z perspektywy polskich odbiorców: czy konflikt oddalony o tysiące kilometrów może wpłynąć na krajowy rynek gazu? I jak napięcia w jednym z najważniejszych rejonów energetycznych świata mogą przełożyć się na koszty energii dla firm i gospodarstw domowych?
Globalny rynek gazu reaguje na geopolitykę
Rynek gazu ziemnego - zwłaszcza w formie LNG, czyli gazu skroplonego transportowanego statkami - jest silnie powiązany z globalną sytuacją geopolityczną. Gdy napięcia pojawiają się w regionach będących ważnymi producentami surowców, rynki reagują niemal natychmiast. Więcej o tym, jak LNG trafia do odbiorców, piszemy w artykule Dostawy LNG (skroplonego gazu ziemnego) drogą morską i lądową.
Bliski Wschód odgrywa w tym systemie kluczową rolę - w regionie Zatoki Perskiej znajdują się jedne z największych złóż gazu na świecie, a Katar należy do największych eksporterów LNG. Gaz z tego regionu trafia przede wszystkim do Azji, ale jest również ważnym elementem globalnego handlu surowcem.
ok. 20%
światowego wolumenu LNG przypada na Katar
ok. 1/5
globalnego handlu LNG przechodzi przez Cieśninę Ormuz
ok. 8%
zapotrzebowania UE na gaz pokrywał import z Kataru (dane z czasu powstania komentarza)
Kluczowym punktem transportowym jest Cieśnina Ormuz. Szacuje się, że przez ten wąski odcinek między Iranem a Omanem przechodzi nawet około jedna piąta globalnego handlu LNG. Każde napięcie w tym regionie szybko odbija się więc na nastrojach inwestorów i notowaniach surowców.
Rynek reaguje szybko - ale nie jest w tej samej sytuacji co w 2022 roku
W okresie największych napięć wyraźnie wzrosły notowania gazu na europejskim hubie TTF - jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla cen gazu w Europie. W niektórych momentach ceny zmieniały się nawet o 40-50 proc. w ciągu jednego dnia, co dobrze pokazuje skalę nerwowości na rynku.
Na takie ruchy wpływa zwykle kilka czynników jednocześnie. Oprócz napięć geopolitycznych znaczenie mają także typowe elementy rynku gazu: poziom zapełnienia magazynów gazu w Europie, prognozy pogody czy sytuacja na globalnym rynku LNG.
Głos eksperta Elenger
W przypadku rynku gazu pojedyncze wydarzenie rzadko jest jedyną przyczyną zmian cen. Notowania reagują jednocześnie na czynniki geopolityczne, poziom zapasów, sytuację pogodową czy dostępność LNG na świecie. Dlatego krótkoterminowa zmienność jest naturalnym elementem funkcjonowania rynku energii. Warto przy tym pamiętać, że obecna sytuacja różni się od tej z 2022 roku, kiedy Europa mierzyła się z bezprecedensowym kryzysem energetycznym po ograniczeniu dostaw gazu z Rosji.
Wojciech Wiśniewski, Biuro Analiz i Pricingu w Elenger
W obu przypadkach rynek reaguje na ryzyko ograniczonej dostępności gazu. W 2022 roku było ono jednak znacznie wyższe - dotyczyło realnych ograniczeń dostaw i potencjalnego niedoboru surowca w Europie. W momencie powstania komentarza takie ryzyko również było obecne, jednak jego skala była wyraźnie mniejsza i wynikała głównie z możliwych zakłóceń w globalnym handlu. Działo się to w warunkach większej dywersyfikacji źródeł dostaw, co ogranicza wpływ pojedynczych kierunków na cały rynek.
Polski system gazowy po dużej transformacji
Zmienił się również sam sposób funkcjonowania rynku gazu w Polsce. Jeszcze kilkanaście lat temu krajowy system dostaw był w dużym stopniu uzależniony od jednego, wschodniego kierunku importu.
W ostatniej dekadzie Polska znacząco rozbudowała swoją infrastrukturę energetyczną. Jednym z najważniejszych projektów był gazociąg Baltic Pipe, który łączy Polskę z norweskim szelfem kontynentalnym poprzez Danię. Dzięki temu uzyskaliśmy bezpośredni dostęp do złóż gazu na Morzu Północnym - jednym z najważniejszych regionów wydobywczych w Europie.
Drugim filarem systemu jest terminal LNG w Świnoujściu. To infrastruktura umożliwiająca odbiór skroplonego gazu transportowanego drogą morską z różnych części świata. Do terminalu regularnie trafiają dostawy między innymi ze Stanów Zjednoczonych, Kataru czy Afryki.
Polska jest także połączona z europejskim systemem gazowym siecią interkonektorów z Niemcami, Czechami, Słowacją i Litwą. Połączenia te umożliwiają handel gazem na rynku europejskim i zwiększają elastyczność systemu.
Głos eksperta Elenger
W praktyce oznacza to, że krajowy system opiera się dziś na kilku kierunkach dostaw - zarówno z wydobycia na Morzu Północnym, jak i z globalnego rynku LNG oraz z handlu gazem w ramach europejskiego systemu gazowego. W tym układzie udział gazu z Kataru stanowi mniej niż 10 proc. krajowego zużycia.
Paweł Szaniewski, Dyrektor Działu Rynku Hurtowego w Elenger, Członek Zarządu Elenger Polska sp. z o.o.
Co to oznacza dla klientów rozliczanych w modelu SPOT?
W modelu SPOT cena gazu jest powiązana z bieżącymi notowaniami rynkowymi, więc reaguje ona na te same czynniki, które wpływają na globalny rynek energii - od napięć geopolitycznych po poziom zapasów gazu w Europie, sytuację pogodową czy dostępność LNG na rynku światowym. Jak rozeznać się w produktach giełdowych, opisujemy w artykule Gaz z giełdy dla firm - SPOT czy kontrakty terminowe?
Głos eksperta Elenger
Warto pamiętać, że zmienność rynku działa w obie strony. W okresach spokojniejszej sytuacji rynkowej ceny gazu na rynku SPOT często są niższe niż w kontraktach opartych o stałą cenę. Właśnie dlatego wielu odbiorców decyduje się na rynkowy model - pozwala on korzystać z bieżącej sytuacji rynkowej, choć oczywiście oznacza również większą wrażliwość na krótkoterminowe wydarzenia.
Paweł Szaniewski, Dyrektor Działu Rynku Hurtowego w Elenger, Członek Zarządu Elenger Polska sp. z o.o.
W praktyce oznacza to, że odbiorcy rozliczani w tym modelu szybciej widzą zmiany, które pojawiają się na rynku hurtowym. Jeśli zależy Ci na większej stabilności, sprawdź, jakie są elastyczne opcje zakupu gazu ziemnego dla firm oraz jak zabezpieczyć firmę przed wzrostem cen gazu.
Wnioski dla rynku gazu
Wydarzenia oddalone o tysiące kilometrów mogą dziś szybciej niż kiedyś wpływać na ceny gazu i energii w Europie, jednak nie są same w sobie powodem do niepokoju. Warto patrzeć na nie w szerszym kontekście funkcjonowania rynku oraz działań dywersyfikacyjnych prowadzonych w Polsce i w całej Europie, które wzmacniają bezpieczeństwo dostaw gazu.
Dzięki rozbudowie infrastruktury i dostępowi do wielu kierunków importu gaz trafia dziś do Europy z różnych części świata. W praktyce oznacza to, że system oparty na zdywersyfikowanych źródłach dostaw jest znacznie mniej narażony na zakłócenia niż model oparty na jednym kierunku importu.
Zabezpiecz koszty gazu w swojej firmie
Porozmawiaj z doradcą o modelu z możliwością blokady ceny - skorzystasz z rynku, gdy sprzyja, i zabezpieczysz budżet, gdy potrzebujesz stabilności.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czym jest TTF i dlaczego wpływa na ceny gazu w Polsce?
TTF to holenderski hub gazowy, jeden z najważniejszych punktów odniesienia dla cen gazu w Europie. Polska jest połączona z europejskim systemem gazowym interkonektorami, a handel gazem odbywa się na wspólnym rynku, dlatego duże ruchy cen na TTF zwykle przekładają się też na ceny w Polsce.
Dlaczego ceny gazu mogą tak mocno zmieniać się w ciągu jednego dnia?
Rynek gazu reaguje jednocześnie na wiele czynników - napięcia geopolityczne, poziom zapełnienia magazynów, prognozy pogody i dostępność LNG na świecie. Gdy kilka z nich zmienia się naraz, inwestorzy szybko korygują oczekiwania, co przy ograniczonej płynności rynku potrafi dawać bardzo duże wahania w krótkim czasie.
Jak poziom magazynów gazu wpływa na ceny?
Niski poziom zapełnienia magazynów przed sezonem grzewczym zwiększa obawy o wystarczalność gazu i zwykle podbija ceny, a wysoki działa uspokajająco. Dlatego notowania reagują nie tylko na wydarzenia polityczne, ale też na bieżące dane o zapasach w Europie.
Czy w modelu SPOT można zabezpieczyć się przed wzrostem cen?
Tak - w modelu elastycznym gaz rozlicza się po cenie rynkowej, ale firma może okresowo zablokować cenę na wybrany czas, gdy chce zabezpieczyć budżet. Szczegóły znajdziesz na stronie Gaz dla firm - elastyczna cena z możliwością blokady.
Co jeszcze może zrobić firma, żeby ograniczyć ryzyko wahań cen gazu?
Warto regularnie monitorować rynek i swoje zużycie, rozważyć zabezpieczenie części wolumenu stałą ceną albo zakup w transzach, a także ograniczać samo zużycie gazu - to zmniejsza wrażliwość kosztów na wahania cen. Więcej wskazówek znajdziesz w artykule Jak firmy mogą obniżyć rachunki za gaz?
Czytaj więcej
Główne rodzaje gazu ziemnego dla firm dostępne w Polsce
Wybór odpowiedniego rodzaju gazu ziemnego może mieć realny wpływ na efektywność energetyczną firmy oraz koszty związane z jej funkcjonowaniem. W Polsce dostępnych jest kilka rodzajów gazu ziemnego, różniących się między sobą przede wszystkim składem chemicznym, wartością opałową, ciepłem spalania, szybkością spalania, gęstością (stosunek wartości kalorycznej odniesionej do jednostki objętości gazu) oraz przeznaczeniem. Poznaj specyfikę najpopularniejszych gazów wykorzystywanych w naszym kraju.
Jak zabezpieczyć firmę przed wzrostem cen gazu?
W ostatnich latach temat wzrostu cen gazu stał się jednym z najczęściej poruszanych wśród przedsiębiorców. Zwłaszcza w kontekście konfliktu zbrojnego za naszą wschodnią granicą i jego gospodarczych konsekwencji, temat tego, jak chronić się przed wzrostem cen gazu, jest często podnoszony przez media, a także przedsiębiorców.
Jak sprawdzić, czy nie przepłacasz za prąd i gaz?
Wysokie rachunki za media to dziś problem wielu przedsiębiorstw. Czy wiesz, że część z tych kosztów da się ograniczyć bez większych inwestycji? Wystarczy sprawdzić, czy aktualna umowa na energię elektryczną i gaz nadal jest konkurencyjna. Zmieniające się ceny prądu i gazu dla firm w 2025 roku to dobry powód, aby przyjrzeć się dotychczasowym warunkom i porównać je z bieżącymi ofertami.